IBM i polskie uczelnie budują nowy model AI PLLuM

IBM, Politechnika Wrocławska i Uniwersytet Łódzki rozpoczynają prace nad nowym wariantem PLLuM, rodziny modeli AI tworzonej z myślą o języku polskim i wykorzystaniu „polskiej AI” w sektorze publicznym i prywatnym. Nowy model z serii PLLuM będzie tworzony przez naukowców z obu uczelni oraz specjalistów Laboratorium Oprogramowania IBM w Krakowie z wykorzystaniem IBM Granite 4.0 jako otwartego modelu bazowego. Projekt zbiega się z 35-leciem działalności IBM w Polsce.

PLLuM od samego początku odgrywa szczególne znaczenie dla polskiego ekosystemu cyfrowego. Wynika to z faktu, że dotyczy rozwoju AI zdolnej rozumieć język polski wraz z jego kontekstem, niuansami i specyfiką komunikacji w Polsce. W dotychczasowych pracach nad rozwojem PLLuM Politechnika Wrocławska pełniła rolę jednego z ośrodków wiodących, wyznaczając kierunek merytoryczny i badawczy projektu.

Obecna współpraca Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej oraz Zakładu Językoznawstwa Korpusowego i Komputerowego Uniwersytetu Łódzkiego z IBM to kolejny element przyczyniający się do rozwoju rodziny PLLuM, tworzony z myślą o realnych wdrożeniach i wysokich standardach zarządzania AI, co odgrywa istotne znaczenie w kontekście suwerenności technologicznej. Oba podmioty podkreślają, że przedsięwzięcie ma charakter wzmacniający do działań związanych z rozwojem rodziny PLLuM koordynowanym przez Ministerstwo Cyfryzacji. IBM dostarcza model bazowy i kompetencje technologiczne, natomiast rozwój kompetencji językowych, dostrajanie oraz kierunek prac są po stronie polskich zespołów z uczelni, przy wsparciu krakowskiego laboratorium oprogramowania IBM.

„PLLuM to przykład, jak można rozwijać AI w sposób ambitny, a jednocześnie pragmatyczny, z myślą o języku i potrzebach użytkowników w Polsce. Wnosimy do rozwoju tej rodziny otwarty model IBM Granite 4.0, który powstał z myślą o zastosowaniach wymagających przewidywalności, bezpieczeństwa i odpowiedzialnego zarządzania. To ważna inicjatywa realizowana w 2026 roku, w którym obchodzimy jubileusz 35-lecia naszej działalności w Polsce” – mówi Marcin Gajdziński, dyrektor generalny IBM w Polsce, krajach bałtyckich i Ukrainie.

W projekcie wykorzystany zostanie IBM Granite 4.0, otwarty model językowy stworzony z myślą o wydajności i bezpieczeństwie wdrożeń AI. Granite ma ułatwiać budowę rozwiązań, które działają w sposób stabilny i przewidywalny tam, gdzie infrastruktura i koszty mają kluczowe znaczenie. Co istotne, z perspektywy organizacji wdrażających AI, Granite jest rozwijany w podejściu enterprise-ready, zakładającym, że sam model to tylko część większej całości, a nie mniej ważne są zasady jego użycia, możliwość oceny jakości odpowiedzi oraz monitorowanie działania systemu.

IBM Granite 4.0 jest zgodny z wymaganiami ISO/IEC 42001, normy odnoszącej się do pełnego cyklu życia systemów AI. Dla polskich instytucji publicznych i firm rozważających użycie nowego wariantu PLLuM może to oznaczać łatwiejsze zarządzanie sztuczną inteligencją, od zdefiniowania zasad i odpowiedzialności, przez ocenę ryzyk, po monitorowanie i doskonalenie systemu. W uproszczeniu, zgodność z ISO/IEC 42001 pomaga budować AI w sposób, który jest bardziej audytowalny i przewidywalny, co ma znaczenie szczególnie tam, gdzie liczą się procedury, bezpieczeństwo i zaufanie.

„Politechnika Wrocławska odegrała kluczową rolę w dotychczasowym rozwoju PLLuM, a teraz idziemy o krok dalej. Korzystając z doświadczeń i technologii IBM będziemy rozwijać wariant modelu PLLuM w oparciu o model Granite 4.0. To nowoczesna, otwarta i dobrze udokumentowana architektura dużego modelu językowego, zgodna ze standardem zarządzania systemami sztucznej inteligencji. Zapewni wysoki poziom bezpieczeństwa, transparentności i możliwości dalszego dostrajania do języka polskiego oraz rozwoju zaufanych krajowych rozwiązań AI” – mówi dr hab. inż. Tomasz Kajdanowicz, prof. uczelni z Politechniki Wrocławskiej.

„Współtworząc nowy wariant PLLuM, koncentrujemy się na wykorzystaniu dużych, legalnie pozyskanych i odpowiedzialnie opracowanych zasobów językowych. Takich, które nie naruszają praw autorskich i spełniają najwyższe standardy jakości. To właśnie transparentne dane i kompetencje rozwijane w Polsce sprzyjają suwerenności technologicznej. Jeśli chcemy, by PLLuM realnie wzmacniał polski sektor publiczny i prywatny, musimy mieć kontrolę nad tym, na jakich danych i zasadach jest budowany” – wyjaśnia dr hab. Piotr Pęzik, prof. Uniwersytetu Łódzkiego.

Współpraca IBM z Politechniką Wrocławską i Uniwersytetem Łódzkim jest elementem szerszego zaangażowania firmy w rozwój kompetencji cyfrowych w Polsce. Obecnie IBM współpracuje także z kilkoma innymi ośrodkami akademickimi, m.in. w Gliwicach, Gdańsku, Kielcach, Lublinie czy Poznaniu w zakresie badań i rozwoju AI, cyberbezpieczeństwa oraz technologii kwantowych.