Centrum Projektów Polska Cyfrowa uruchomiło nabór na stworzenie centralnego portalu polskiej piaskownicy AI oraz bezpiecznego środowiska do testowania sztucznej inteligencji. Budżet projektu wynosi 35 mln zł. Za realizację odpowiada Ministerstwo Cyfryzacji wraz z MRiT, UODO, NASK, Cyfronetem AGH i PCSS.
System ma działać dwutorowo. Firmy i administracja będą mogły sprawdzać zgodność rozwiązań, szczególnie systemów wysokiego ryzyka, z AI Act. Urzędy otrzymają również środowisko technologiczne do testów bez ingerencji w działające systemy i bez budowania własnego zaplecza obliczeniowego.
Projekt rusza w ważnym momencie. Od 2 sierpnia obowiązują kolejne przepisy AI Act, m.in. dotyczące przejrzystości systemów AI, choć po zmianach unijnych część obowiązków dla systemów wysokiego ryzyka przesunięto na 2027 i 2028 r. Polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji została ogłoszona 27 lipca i zasadniczo wchodzi w życie 11 sierpnia. Przewiduje powołanie KRiBSI, której zadaniem będzie m.in. tworzenie piaskownic regulacyjnych i zarządzanie nimi.
Dla przedsiębiorców korzyścią może być tańsze dojście do zgodności regulacyjnej i dostęp do ekspertów. Jest to szczególnie istotne dla startupów i MŚP, dla których własna infrastruktura obliczeniowa, obsługa prawna i testy bezpieczeństwa mogą stanowić barierę. Europejskie AI Factories mają wspierać przemysł i startupy, a wybrane tryby dostępu do ich zasobów są dla kwalifikujących się MŚP bezpłatne.
Projekt ma jednak krytyków, którzy twierdzą, że przyjęty model zbyt mocno koncentruje publiczne pieniądze i realizację po stronie instytucji państwowych oraz naukowych, ograniczając udział prywatnych centrów danych, dostawców GPU i organizacji z polskiego ekosystemu AI. Krytycy uznali również, że wykorzystanie infrastruktury AI Factories może przypominać podwójne wsparcie, ponieważ publicznie finansowane zasoby otrzymają dodatkowy popyt generowany przez piaskownicę.
O sukcesie projektu zdecyduje więc nie sam portal, ale tempo procedur, otwartość na prywatny ekosystem i liczba rozwiązań, które po testach rzeczywiście trafią na rynek.
