Ukraina zmienia podejście do wdrażania sztucznej inteligencji. W czasie wojny priorytetem przestaje być dostęp do najnowszych modeli, a staje się możliwość pełnej kontroli nad ich działaniem. To kierunek, który może wpłynąć także na decyzje administracji i firm w innych krajach.
Ukraińskie Ministerstwo Transformacji Cyfrowej zapowiedziało, że będzie preferować modele AI uruchamiane na własnej infrastrukturze. Oznacza to wybór rozwiązań typu on-premise zamiast usług działających wyłącznie w chmurze dostawcy. Celem jest ograniczenie ryzyka, że dostęp do kluczowych narzędzi zostanie w przyszłości zablokowany lub ograniczony przez ich właściciela.
Impulsem do takiego podejścia były ostatnie decyzje dotyczące ograniczenia dostępu do zaawansowanych modeli Anthropic. Według Romana Kyslyiego, Chief AI Officera ukraińskiego Ministerstwa Transformacji Cyfrowej, pokazały one, że niezależność technologiczna staje się elementem bezpieczeństwa państwa.
Jak podkreśla Kyslyi, kluczowym kryterium nie jest kraj pochodzenia modelu, lecz możliwość jego uruchomienia pod pełną kontrolą użytkownika. „Jeśli sprzedawca zapewni go do uruchomienia na naszej lokalnej (infrastrukturze), nie ma żadnych ograniczeń.”
Obecnie asystent AI w rządowej aplikacji Diia korzysta z modelu Google Gemini działającego na serwerach w Unii Europejskiej. Google udostępniło Ukrainie bezpłatne tokeny, wobec czego państwo nie ponosi kosztów korzystania z usługi. Mimo to przed wysłaniem zapytań usuwane są dane osobowe, ponieważ model pozostaje pod kontrolą dostawcy. Kyslyi określa to rozwiązanie jako przejściowe.
Równolegle Ukraina rozwija własny model AI wspólnie z operatorem Kyivstar. Powstaje on na bazie otwartego modelu Gemma firmy Google i ma zostać udostępniony jesienią. Docelowo będzie wykorzystywany przez administrację publiczną, przedsiębiorstwa oraz wojsko. Ministerstwo analizowało również modele Mistral i GPT-OSS, jednak zdecydowało się na Gemmę, która w testach osiągała porównywalne wyniki z modelami dostępnymi wyłącznie jako usługa chmurowa.
